Geschiedenis van het genootschap

Het Genootschap Gewina, Belgisch-Nederlands Genootschap voor Wetenschaps- en Universiteitsgeschiedenis (Société Belgo-Néerlandaise pour l’Histoire des Sciences et des Universités) is in 2008 ontstaan uit een fusie van de volgende verenigingen:

  • Het Nederlandse genootschap voor de geschiedenis van de geneeskunde, wiskunde, natuurwetenschappen en techniek (Gewina)
  • Het Zuid-Nederlandse genootschap Zuid-Gewina
  • De Nederlandse werkgroep universiteitsgeschiedenis
  • Het Belgische Studium Generale (universiteitsgeschiedenis)

De tijdschriften van deze verenigingen zijn opgegaan in het nieuwe Nederlands-Belgische kwartaaltijdschrift Studium. Tijdschrift Voor Wetenschaps- en Universiteitsgeschiedenis / Revue De L’histoire Des Sciences Et Des Universités. Alle oude en nieuwe tijdschriften zijn online beschikbaar via deze website, op de pagina publicaties.

In de afgelopen honderd jaar zijn er verschillende gedenkboeken over Gewina verschenen:

In 2013 vierde Gewina haar honderdste verjaardag – de jubileumpagina is hier nog te zien.

Ir. J. Voskuil, lid van het genootschap vanaf 1943, heeft een bijzonder plakboek met genootschappsstukken bijgehouden. Een selectie uit dit plakboek is hier te bekijken.


Voorgeschiedenis

Het genootschap Gewina (1913-2007)

Leden van het Genootschap voor Teylers Museum, 1947.

Leden van het Genootschap voor Teylers Museum, 1947.

Het genootschap Gewina is in 1913 opgericht onder de naam “Vereeniging voor Geschiedenis der Genees-, Natuur-, en Wiskunde”, op initiatief van E.C. van Leersum en J.A. Vollgraff; na enige naamsveranderingen werd dat het Genootschap voor de Geschiedenis der Geneeskunde, Wiskunde, Natuurwetenschappen en Techniek, afgekort GeWiNa. Dat was ook de naam van een nieuwsbrief die vanaf 1957 aan de leden werd gestuurd. In 1978 werd dat een kwartaaltijdschrift met wetenschappelijke artikelen. De ontoegankelijke titel TGGNWT: Tijdschrift voor de Geschiedenis der Geneeskunde, Natuurwetenschappen, Wiskunde en Techniek is in 1992 omgezet in de naam Gewina.

Vanaf 1913 zijn er vrijwel elk jaar twee bijeenkomsten geweest waar leden elkaar vertelden over historisch onderzoek, bijzondere wetenschappelijke objecten, of andere onderwerpen. Het aantal leden varieerde in de loop van de eeuw van ongeveer tweehonderd tot meer dan vijfhonderd.

In 2008 fuseerde het genootschap met drie zusterverenigingen: het Belgische Zuid-Gewina, de Nederlandse Werkgroep Universiteitsgeschiedenis en het Belgische Studium Generale. De publicaties van alle verenigingen, waaronder Gewina,  gingen op in een nieuw tijdschrift: Studium. 

Een uitgebreide geschiedenis van Gewina en de andere verenigingen is te vinden in Wonderen zijn verricht (2013).


Het Zuid-Nederlandse Genootschap ‘ZuidGewina’ (1960-2007)

Zuid-Nederlandse Genootschap der geneeskunde, wiskunde en natuurwetenschappen (Zuid Gewina) werd in 1960 opgericht op initiatief van prof.dr.P. Van Oye. Het genootschap begon met 33 ‘Stichtende leden’. NEt als ‘Noord’ Gewina organiseerde het Zuidelijke genootschap twee bijeenkomsten per jaar. Daarnaast organiseerde ze samen met Noord Gewina ‘Beneluxcongressen’, waarvan de laatste in 1998 was. Als uitgave verzorgde Zuid-Gewina in twee fasen (1959-1971, resp. 1990-2006) het tijdschrift Scientiarum Historia.


De Nederlandse Werkgroep Universiteitsgeschiedenis en het Belgische Studium Generale (1995-2007)
Studium Generale is voortgekomen uit de De Belgische Contactgroep Universiteitsgeschiedenis/Groupe de contact histoire des universités, die in 1995 zijn laatste vergadering hield. Reden voor de opheffing was het stopzetten van de (bescheiden) subsidie vanwege het Nationaal Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek (NFWO). Om toch enige continuiteit te waarborgen is tijdens de laatste vergadering van de Contactgroep een nieuwe (feitelijke) vereniging gesticht, met de naam Studium generale. De vereniging werkte actief samen met haar Nederlandse evenknie, de ‘Werkgroep Universiteitsgeschiedenis’. Samen verzorgden ze de uitgave van de Nieuwsbrief Universiteitsgeschiedenis / Lettre d’information sur l’histoire des universités, die twee keer per jaar verscheen.