Aan allen die geïnteresseerd zijn in de Antieke Geneeskunde

Met veel genoegen nodig ik u uit voor een bijeenkomst van het Werkgezelschap Antieke Geneeskunde in Leiden op vrijdag 4 april 2008 van 13.30–16.00 uur. 

Er staan deze middag twee lezingen op het programma, die steeds gevolgd worden door discussie en door demonstratie van handschriften en oude gedrukte werken uit de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek Leiden. 

Belangstellenden zijn welkom. Er zijn aan de bijeenkomsten geen kosten verbonden. Gezien de aard van de locatie is het aantal plaatsen beperkt. Bevestiging van uw komst, bij voorkeur per e-mail aan mijn adres H.F.J.Horstmanshoff@let.leidenuniv.nl wordt daarom op prijs gesteld. 

Met vriendelijke groet,

Manfred Horstmanshoff

Locatie:

Universiteitsbibliotheek, Witte Singel 27, Leiden, Grote Vergaderzaal

Grotere kaart weergeven

Programma:

13.30-14.30

Prof. Dr. Toon Van Houdt (Katholieke Universiteit Leuven)

‘Antieke geleerdheid en eigentijdse ervaring in Pascasius Justus T’urcaeus’ medische traktaat over gokverslaving Alea sive de curanda ludendi in pecuniam cupiditate (1561)’

In 1561 publiceerde de Zuidnederlandse humanist en geneesheer Pascasius Justus Turcaeus (Pasquier Joostens Turcq) het allereerste medische traktaat over gokverslaving uit de geschiedenis, getiteld Alea sive de curanda ludendi in pecuniam cupiditate libri duo. Het traktaat is ten dele gebaseerd op zijn eigen ervaring als gokverslaafde jongeman werkzaam in Noord-Italië, een streek die volgens hem bijzonder werd getroffen door de ziekte. Volgens Pascasius diende gokverslaving inderdaad eerder te worden opgevat als een (bijzonder besmettelijke) ziekte dan als een moreel gebrek, en precies die medische invalshoek maakt zijn werkje zo boeiend en origineel. Zoals ik hoop aan te tonen, stelde Pascasius een diagnose en therapeutische behandeling voor die in sterke mate geïnspireerd zijn door Aristoteles en Galenus. 

Toon van Houdt is hoogleraar Latijn aan de Katholieke Universiteit Leuven, België. Hij houdt zich bezig met mentaliteitsgeschiedenis van de Romeinse Oudheid, Neolatijnse filologie, geschiedenis van het humanisme en de late scholastiek.

14.30-15.00

koffie-thee

15.00-16.00

Drs. Fabiola van Dam (VU Amsterdam)

‘Waarom moet een mens in bad: de badvoorschriften in Tregement der Ghesontheyt (1514) en hun wortels in de Griekse geneeskunde en natuurfilosofie’

De vele badvoorschriften die zich in Regimina sanitatis bevinden, lijken in tegenspraak te zijn met de, ook vandaag de dag nog, heersende opvatting dat men in de Middeleeuwen en Vroegmoderne tijd weinig belang hechtte aan ‘hygiëne’. Maar de grote hoeveelheid en gevarieerdheid van ook andere bronnen waarin het bad aan de orde komt, zijn aanleiding dat beeld aan een nader onderzoek te onderwerpen. Analyse van de tekst van Tregement der Ghesontheyt, de eerste Nederlandse vertaling van Regimen Sanitatis van Magninus van Milaan (1345) naar de ‘logica’ van badvoorschriften, laat zien dat deze deel uitmaken van opvattingen over het functioneren van het menselijk lichaam, waarbij andere criteria gelden voor ‘vuil’ en de effecten daarvan op ‘gezondheid’, dan die waarmee wij vertrouwd zijn. Deze criteria blijken terug te leiden te zijn naar de klassieke geneeskunde en natuurfilosofie. 

Drs. Fabiola van Dam bereidt een proefschrift voor aan de Vrije Universiteit Amsterdam (promotor prof. dr. W. Frijhoff), over:  ‘Het badende lichaam als beeldveld in een netwerk van metaforen 1482-1700’.

16.00

Sluiting; borrel (op eigen kosten) in een café in de buurt.

Inlichtingen over het Werkgezelschap Antieke Geneeskunde:

Prof. Dr. H.F.J. Horstmanshoff

Geschiedenis van de Antieke Geneeskunde

Griekse en Latijnse Taal en Cultuur

Universiteit Leiden, tel. 071-5272664

e-mail h.f.j.horstmanshoff@let.leidenuniv.nl